مدیر گروه سلامت روان و سلامت معنوی رادیو سلامت، از ضرورت ترویج سواد سلامت روان، تعادل میان علم و معنویت و برنامههای جدید برای مشاركت نسل جوان در برنامههای رادیویی سخن گفت.
نیاز حیاتی جامعه؛ تعلق و معنا در عصر آشفتگی
به گزارش روابط عمومی رادیو سلامت، كامبیز نقاش، مدیر گروه سلامت روان و سلامت معنوی رادیو سلامت با اشاره به مهمترین دغدغههای روانی جامعه و نقش این شبكه رادیویی در مواجهه با آنها گفت: به نظرم یكی از كلیدیترین نیازهای روانی جامعه امروز، احساس تعلق و معناست. در دنیای پرشتاب كنونی، با وجود چالشهای اقتصادی، اجتماعی و تغییرات فرهنگی، بسیاری احساس گسست، تنهایی و سردرگمی میكنند. نیاز رو به رشدی به درك چرایی زیستن، یافتن ارتباطات عمیقتر و احساس مفید بودن وجود دارد. در این میان رادیو سلامت میتواند با تولید محتوای غنی و همدلانه، در پاسخ به این نیاز نقشی حیاتی ایفا كند. با "ایجاد گفتمان" فضایی برای طرح عمومی مسائل سلامت روان، كاهش تابوها و عادیسازی صحبت درباره مشكلات روانی فراهم خواهد شد.
آموزش مهارتهای زندگی، مدیریت استرس، برقراری روابط سالم و ارتقاء سواد سلامت روان به شیوهای قابل فهم برای عموم از دیگر نقشهاست. حتی با برنامههایی كه صدای مردم هستند، داستانهای موفقیت را روایت كند و احساس تنهایی را كاهش دهد. با معرفی الگوهای مثبت، ارائه راهكارها و تمركز بر جنبههای سازنده زندگی ترویج امید و انگیزه دهد.
وی در پاسخ به این پرسش كه در برنامههای مرتبط با سلامت روان، چگونه میان علم روانشناسی و باورهای معنوی جامعه تعادل برقرار میكنید؟ افزود: برقراری این تعادل، هنری است كه نیازمند درك عمیق از فرهنگ و جامعه مخاطب است. كلید موفقیت در این زمینه، یكپارچهسازی است، نه تقابل. تمامی توصیهها و مداخلات باید ریشه در یافتههای علمی معتبر روانشناسی داشته باشند. انسان موجودی چندبعدی است كه ابعاد روانی، عاطفی، اجتماعی و معنوی او به هم مرتبط هستند. باورهای معنوی و روحی بخش مهمی از هویت و سازوكارهای مقابلهای بسیاری از افراد را تشكیل میدهند. باید زبان و مفاهیمی را به كار برد كه هم برای متخصصان قابل قبول باشد و هم برای مخاطب عام با پیشینههای اعتقادی مختلف، قابل درك و پذیرش. مثلاً، مفاهیمی مانند "خودآگاهی"، "بخشش"، "شكرگزاری" یا "امید" هم در روانشناسی و هم در متون معنوی جایگاه ویژهای دارند.
گفتگو با روانشناسان، مشاوران، جامعهشناسان و همچنین اندیشمندان دینی كه نگاهی روزآمد به مفاهیم معنوی دارند، میتواند به این تعادل كمك كند.
مشاركت نسل جوان؛ ضرورت رسانه نوین
نقاش درباره این پرسش كه آیا برنامهای دارید تا نسل جوان را فعالانهتر در گفتوگوهای مرتبط با سلامت روان مشاركت دهید؟ پاسخ داد: مشاركت نسل جوان در برنامهها یك ضرورت و برنامهریزی برای آن بسیار ارزشمند است. نسل جوان، هم بیشترین درگیری را با مسائل روانی دارد و هم پتانسیل بالایی برای ایجاد تغییر دارد. راهبردهایی كه میتوانند به این مشاركت كمك كنند. ماننند استفاده از پلتفرمهای مورد علاقه جوانان، ارائه محتوای جذاب و خلاقانه، طراحی رویدادها و فعالیتهایی كه جوانان بتوانند در آنها نقش فعال داشته باشند، تجربیات خود را به اشتراك بگذارند و از یكدیگر بیاموزند. معرفی جوانان موفق در زمینه مدیریت مسائل سلامت روان یا فعالان این حوزه به عنوان الگو و ایجاد فضاهای امن برای گفتگوی صریح بین جوانان و متخصصان، نه صرفاً سخنرانی.
رادیو؛ پناهگاه صوتی در برابر سموم مجازی
مدیر گروه سلامت روان و سلامت معنوی رادیو سلامت در ادامه به اثرات فضای مجازی بر اضطراب و فرسودگی ذهنی در جامعه و رادیو بهمثابه پناهگاه صوتی اشاره كرد و یادآور شد: فضای مجازی، گرچه ابزاری قدرتمند برای ارتباط است اما غالباً فضایی پرتنش، رقابتی و پر از مقایسههای آزاردهنده است كه میتواند به اضطراب و فرسودگی ذهنی دامن بزند. رادیو، با ماهیت شنیداری خود، میتواند در این میان نقش پناهگاه صوتی را ایفا كند؛ در مقابل هجوم اطلاعات و محركهای فضای مجازی، رادیو فرصتی برای آرامش، تمركز و دریافت محتوایی متمركزتر ارائه میدهد.
صدا، به دلیل نزدیكی و صمیمیت ذاتیاش، میتواند حس همراهی و درك متقابل را ایجاد كند. برنامههایی با تمركز بر آرامش، داستانگویی، موسیقی ملایم یا مدیتیشن صوتی میتوانند واقعاً نقش یك پناهگاه را ایفا كنند. رادیو، برخلاف بسیاری از محتواهای دیجیتال، ما را به اینجا و اكنون دعوت میكند و از غرق شدن در گذشته یا نگرانیهای آینده جلوگیری میكند. تمركز بر كیفیت تولید، انتخاب گویندگان با صدای آرامشبخش و تولید محتوایی كه آرامشبخش و سودمند باشد، سنگ بنای این پناهگاه خواهد بود.
تغییر نگرش؛ از پنهانكاری تا جستجوی معنا
نقاش در پاسخ به این پرسش كه با گذشت سالها فعالیت، چه تغییری در نگرش مخاطبان نسبت به مسائل روان و معنوی احساس میكنید؟ گفت: با تجربه چندین ساله در تعامل با مخاطبان از طریق رسانههایی چون رادیو، شاهد تغییرات محسوسی در نگرش آنها نسبت به مقولههای روان و معنوی بودهام. این تغییرات را میتوان در چند محور كلیدی خلاصه كرد؛ در گذشته، صحبت كردن از اضطراب، افسردگی، وسواس یا حتی مراجعه به روانشناس، امری پنهان و گاهی نشانی از ضعف تلقی میشد اما اكنون، آگاهی عمومی افزایش یافته و مردم بهتر درك میكنند كه این مسائل بخشی طبیعی از تجربه انسانی هستند و دریافت كمك، نشانه هوشمندی و مراقبت از خود است. این را در پیامها، تلفنها و ایمیلهایی كه دریافت میكنیم، به وضوح میبینیم.
در دنیای مدرن كه با سرعت و پیچیدگیهایش شناخته میشود، احساس خلأ یا سردرگمی برای بسیاری پیش میآید. در نتیجه، نیاز به یافتن معنای غنیتر در زندگی، درك چرایی هستی و جستجوی اهداف متعالی، به طور فزایندهای نمود پیدا كرده است. این نه تنها تمایل به مباحث معنوی را افزایش داده، بلكه باعث شده مخاطبان به دنبال راهكارهایی باشند كه ابعاد وجودی آنها را به طور كامل در بر بگیرد. مخاطبان امروزی، به طور فزایندهای، متوجه شدهاند كه سلامت روان و بعد معنوی زندگی، از یكدیگر جدا نیستند. آنها به دنبال برنامههایی هستند كه بتوانند این دو بعد را به شیوهای صحیح و كاربردی تلفیق كنند. دیگر رویكردهای صرفاً مادیگرا یا صرفاً معنویگرایانه، به تنهایی پاسخگوی نیاز همه نیستند. تركیب منطق علمی روانشناسی با حكمت معنوی، راهی است كه بسیاری از آن استقبال میكنند.
علاوه بر اینها، در كنار پذیرش مفاهیم كلی، مخاطبان به دنبال راهكارهایی هستند كه بتوانند آنها را در زندگی روزمره خود به كار گیرند و با فرهنگ و باورهایشان همخوانی داشته باشد. این یعنی برنامهها باید علاوه بر دقت علمی، از زبان، مثالها و رویكردهایی استفاده كنند كه برای جامعه ما ملموس و قابل درك باشند. در مجموع، احساس میكنم مخاطبان به سمت رویكردی جامعتر و عمیقتر نسبت به زیستن حركت كردهاند؛ رویكردی كه در آن، سلامت روان و غنای معنوی، دو بال لازم برای پرواز پرمفهوم زندگی هستند.
