عضو شورای عالی نظام پزشكی، تهدید سلامت جامعه از سوی پزشك‌نماها را جدی دانست و خواستار مشاركت همه نهادهای مسئول در مقابله با مداخلات غیرمجاز پزشكی شد.
به گزارش روابط عمومی رادیو سلامت، یداله سهرابی، گفت: سلامت مردم یكی از اساسی‌ترین حقوق شهروندی و از مهم‌ترین مسئولیت‌های حاكمیت است. دخالت افراد فاقد صلاحیت حرفه‌ای در امور پزشكی، تجویز و تجاری‌سازی غیرمجاز داروها، انجام اقدامات درمانی بدون مجوز و ارائه خدمات سلامت توسط افراد فاقد صلاحیت، می‌تواند عوارض جبران‌ناپذیری برای بیماران به همراه داشته باشد.
سوءاستفاده از اعتماد مردم
وی افزود: پزشك‌نماها و افرادی كه بدون داشتن صلاحیت قانونی و حرفه‌ای در امور پزشكی مداخله می‌كنند، با سوءاستفاده از اعتماد مردم، تبلیغات فریبنده و گاهی ادعاهای غیرعلمی، سلامت جسمی و روانی افراد را به خطر می‌اندازند. تأخیر در تشخیص بیماری، از دست رفتن فرصت درمان مؤثر، بروز عوارض جدی، تحمیل هزینه‌های مالی و حتی مرگ بیماران، از پیامدهای احتمالی این مداخلات است.
رئیس نظام پزشكی نوشهر گفت: نكته مهم این است كه هرگونه فعالیت درمانی باید در چارچوب قوانین، ضوابط حرفه‌ای و صلاحیت‌های مورد تأیید مراجع قانونی انجام شود و هیچ‌كس نباید سلامت مردم را وسیله‌ای برای كسب درآمد نامشروع قرار دهد.
چه دستگاه های باید وارد مقابله با پزشك نماها شوند
سهرابی در پاسخ به این پرسش كه برای مقابله با پزشك نماها چه نهادهایی باید وارد عمل شوند، اظهار داشت: مقابله با مداخله‌گران غیرمجاز در حوزه سلامت، مسئولیتی فراگیر است و نمی‌توان آن را صرفاً بر عهده یك دستگاه یا سازمان گذاشت. برای كنترل مؤثر این پدیده، هماهنگی و مشاركت جدی همه صاحبان فرایند ضروری است.
وی افزود: در این مسیر، پلیس و ضابطان قضایی باید در شناسایی و پیگیری فعالیت‌های غیرمجاز، به ویژه در موارد تهدیدكننده سلامت عمومی، نقش مؤثری ایفا كنند. دادستانی و دستگاه قضایی نیز باید با بررسی گزارش‌ها، رسیدگی قانونی به تخلفات و جرائم و برخورد بازدارنده در چارچوب قانون، از تداوم این فعالیت‌ها جلوگیری كنند.
عضو شورای عالی نظام پزشكی ادامه داد: از سوی دیگر، وزارت بهداشت، دانشگاه‌های علوم پزشكی و شبكه‌های بهداشت و درمان وظیفه دارند بر ارائه خدمات سلامت نظارت كنند، موارد مشكوك را شناسایی و گزارش دهند، درباره صلاحیت حرفه‌ای افراد و مجوز مراكز اطلاع‌رسانی كنند و با همكاری سایر دستگاه‌ها، زمینه فعالیت افراد فاقد صلاحیت را محدود سازند.
وی افزود: همچنین، همكاری سازمان نظام پزشكی، انجمن‌های علمی و حرفه‌ای، رسانه‌ها، شهرداری‌ها و سایر نهادهای مرتبط، به ویژه در زمینه شناسایی تبلیغات گمراه‌كننده و پیشگیری از فریب مردم، اهمیت فراوانی دارد.
سهرابی گفت: البته باید تأكید كنم كه این همكاری زمانی اثربخش خواهد بود كه تقسیم وظایف مشخص، مسیر گزارش‌دهی روشن، تبادل اطلاعات قانونی و پیگیری مستمر پرونده‌ها وجود داشته باشد؛ زیرا برخوردهای مقطعی و جزیره‌ای نمی‌تواند پاسخگوی ابعاد این تهدید باشد.
وظیفه سازمان نظام پزشكی
وی در خصوص وظیفه سازمان نظام پزشكی در مقابله با پزشك‌نماها و مداخلات غیرمجاز، افزود: سازمان نظام پزشكی به عنوان یكی از نهادهای قانونی مرتبط با حرفه پزشكی، در حدود اختیارات و وظایف قانونی خود، مسئولیت مهمی در صیانت از شأن جامعه پزشكی، حمایت از حقوق بیماران و كمك به حفظ سلامت عمومی دارد.
سهرابی گفت: از جمله اقدامات و وظایف مهم سازمان نظام پزشكی در مقابله با پزشك‌نماها، می‌توان به همكاری در شناسایی افراد فاقد صلاحیت و دریافت گزارش‌های مردمی و حرفه‌ای درباره فعالیت‌های مشكوك و ارجاع موارد مرتبط به مراجع قانونی ذی‌صلاح، اشاره كرد.
ضرورت راهنمایی مردم
وی در همین راستا افزود: راهنمایی مردم برای اطمینان از هویت، شماره نظام پزشكی، مجوزها و صلاحیت حرفه‌ای ارائه دهندگان خدمات پزشكی از مسیرهای رسمی و قابل اعتماد؛ آگاه‌سازی مردم درباره خطرات مراجعه به افراد فاقد صلاحیت، تبلیغات درمانی فریبنده، تجویزهای غیرعلمی و مداخلات پزشكی خارج از حدود قانونی؛ رسیدگی به تخلفات انتظامی اعضای مشمول مقررات سازمان در چارچوب صلاحیت‌های قانونی و پیگیری مواردی كه با اصول اخلاق پزشكی، مقررات حرفه‌ای و حقوق بیماران مغایرت دارند؛ تعامل با وزارت بهداشت، دانشگاه‌های علوم پزشكی، شبكه‌های بهداشت و درمان، پلیس و دستگاه قضایی برای پیشگیری از فعالیت‌های غیرمجاز و پیگیری موارد گزارش شده و در نهایت، حمایت از حق مردم برای دریافت خدمات ایمن و استاندارد و جلوگیری از آنكه رفتار افراد فاقد صلاحیت به اعتماد عمومی نسبت به پزشكان و كادر درمان خدشه وارد كند، اشاره كرد.
سهرابی گفت: باید توجه داشت كه سازمان نظام پزشكی جایگزین دستگاه قضایی یا مراجع صدور مجوز و نظارت بر همه مراكز درمانی نیست. برخورد قضایی با جرم، تعطیلی فعالیت غیرمجاز و اعمال ضمانت‌های اجرایی باید توسط مراجع قانونی دارای صلاحیت انجام شود. نقش سازمان، در كنار انجام وظایف مستقیم خود، همكاری مؤثر و مسئولانه با این مراجع است.
برخورد جامعه پزشكی با پزشك نماها
عضو شورای عالی نظام پزشكی، در خصوص مسئولیت جامعه پزشكی در برخورد با پزشك‌نماها، اظهار داشت: جامعه پزشكی علاوه بر مسئولیت حرفه‌ای در قبال بیماران، در برابر سلامت عمومی نیز مسئول است. پزشكان، داروسازان، دندان‌پزشكان، اعضای گروه پرستاری و سایر اعضای حرفه‌های سلامت باید در محدوده صلاحیت قانونی خود فعالیت كنند و در برابر مشاهده مداخلات خطرناك و غیرمجاز، بی‌تفاوت نباشند.
وی افزود: انتظار می‌رود اعضای جامعه پزشكی در صورت مواجهه با موارد مشكوك، اطلاعات مستند را از مسیرهای رسمی گزارش دهند، از تأیید ادعاهای درمانی فاقد پشتوانه علمی خودداری كنند و در فضای مجازی نیز با تبلیغات گمراه‌كننده، وعده‌های غیرواقعی درمان و معرفی افراد فاقد صلاحیت همراهی نكنند.
سهرابی گفت: همچنین، پزشكان و سایر اعضای كادر درمان باید با رعایت اصول اخلاق حرفه‌ای، توضیح شفاف درباره روش‌های درمانی، بیان خطرات و عوارض احتمالی و احترام به حقوق بیماران، زمینه اعتماد آگاهانه مردم به نظام سلامت را تقویت كنند.
وی افزود: صیانت از اعتبار جامعه پزشكی صرفاً با برخورد با افراد متخلف محقق نمی‌شود؛ بلكه ارتقای كیفیت خدمات، رعایت اخلاق حرفه‌ای، پاسخگویی و تقویت ارتباط صادقانه با مردم نیز از اركان اساسی این مسیر است.
مردم چگونه باید برخورد كنند
سهرابی در پاسخ به این پرسش كه مردم چگونه می‌توانند از خود در برابر پزشك‌نماها و درمان‌های غیرمجاز محافظت كنند، گفت: در كنار اقدامات قانونی و نظارتی، خودمراقبتی و افزایش آگاهی مردم یكی از مهم‌ترین حلقه‌های پیشگیری از آسیب‌های ناشی از مداخلات غیرمجاز است. مردم عزیز باید بدانند كه هر تبلیغ پرزرق‌وبرق یا هر ادعای درمان قطعی، لزوماً علمی و قابل اعتماد نیست.
وی با عنوان این مطلب كه برای حفاظت از سلامت خود و خانواده، رعایت چند نكته ضروری است، اظهار داشت: پیش از دریافت خدمات پزشكی، هویت و صلاحیت حرفه‌ای ارائه‌دهنده خدمت را از طریق مراجع رسمی بررسی كنید.
سهرابی با عنوان این مطلب كه مردم برای انجام اقدامات درمانی و زیبایی باید به مراكز دارای مجوز و افراد واجد صلاحیت مراجعه كنند، گفت: به تبلیغات اغراق‌آمیز، وعده درمان تضمینی، ادعای درمان همه بیماری‌ها و توصیه‌های غیرعلمی در شبكه‌های اجتماعی اعتماد نكنید.
وی افزود: داروهای نسخه‌ای، تزریقی و درمان‌های تخصصی را بدون ارزیابی و تجویز فرد واجد صلاحیت مصرف نكنید. همچنین، درمان بیماری‌های جدی را به امید روش‌های غیرعلمی به تأخیر نیندازید و داروهای تجویزشده را بدون مشورت با پزشك تغییر ندهید.
سهرابی گفت: در صورت مشاهده فعالیت مشكوك یا احتمال مداخله غیرمجاز، موضوع را از طریق مراجع رسمی و ذی‌صلاح گزارش كنید و از انتشار اتهامات تأییدنشده درباره افراد خودداری كنید.
وی افزود: خودمراقبتی به معنای آن نیست كه مسئولیت مقابله با تخلفات بر دوش مردم گذاشته شود؛ بلكه یعنی مردم با افزایش آگاهی و انتخاب آگاهانه، احتمال گرفتار شدن در دام افراد سودجو را كاهش دهند و در كنار نهادهای مسئول، به پیشگیری از آسیب‌های قابل اجتناب كمك كنند.
راهكارهای پیشنهادی برای برخورد با پزشك نماها
عضو شورای عالی نظام پزشكی در خصوص راهكار پیشنهادی برای ایجاد یك برنامه هماهنگ و مؤثر، گفت: به نظر می رسد تشكیل یا تقویت سازوكار هماهنگی بین دستگاه‌های مسئول در سطح شهرستان و استان است؛ سازوكاری كه در آن وظایف هر نهاد مشخص باشد و گزارش‌های مردمی و تخصصی تا رسیدن به نتیجه قانونی، قابل پیگیری باشند.
وی افزود: ایجاد مسیر مشخص برای دریافت گزارش‌ها، تسریع در بررسی موارد پرخطر، اطلاع‌رسانی درباره مراكز و افراد دارای مجوز از طریق مراجع رسمی، رصد تبلیغات غیرمجاز در فضای مجازی با رعایت قوانین و افزایش آموزش عمومی می‌تواند اثربخشی اقدامات را افزایش دهد. همچنین، ضروری است كه اقدامات پیشگیرانه و برخوردهای قانونی به‌صورت مستمر ارزیابی شوند تا مشخص شود كدام روش‌ها بیشترین تأثیر را در كاهش مداخلات غیرمجاز و حفاظت از سلامت مردم دارند.
سهرابی ادامه داد: در این مسیر، همكاری دستگاه قضایی، پلیس، وزارت بهداشت، دانشگاه‌های علوم پزشكی، شبكه‌های بهداشت و درمان، سازمان نظام پزشكی و جامعه پزشكی باید مكمل یكدیگر باشد؛ نه اینكه هر دستگاه به‌صورت جداگانه و بدون ارتباط مؤثر با سایر نهادها اقدام كند.
وی با درخواست از مسئولان برای برخورد با پزشك نماها، تاكید كرد: سلامت مردم نباید قربانی خلأهای نظارتی، موازی‌كاری اداری یا تأخیر در رسیدگی شود. انتظار می‌رود هر دستگاه در چارچوب مسئولیت قانونی خود، با حساسیت و جدیت وارد عمل شود و در موارد تهدیدكننده سلامت عمومی، هماهنگی لازم را با سایر نهادها برقرار كند.
سهرابی گفت: درخواست بنده از جامعه پزشكی این است كه با رعایت اخلاق حرفه‌ای، پایبندی به علم روز، گزارش مسئولانه موارد مشكوك و مشاركت در آموزش عمومی، در صیانت از سلامت مردم نقش‌آفرین باشند.
وی خطاب به مردم نیز اظهار داشت: مهم‌ترین سرمایه ما سلامت است و مهم‌ترین ابزار حفاظت از آن، آگاهی و انتخاب درست است. پیش از اعتماد به هر فرد یا مركز ارائه دهنده خدمات پزشكی، از صلاحیت و مجوزهای لازم اطمینان حاصل كنید. سلامت خود و خانواده‌تان را به وعده‌های غیرعلمی و افراد فاقد صلاحیت نسپارید.
عضو شورای عالی نظام پزشكی در پایان تاكید كرد: مقابله با پزشك‌نماها و مداخلات غیرمجاز، تنها با اقدام یك سازمان محقق نمی‌شود؛ بلكه به عزم جدی دستگاه قضایی، همكاری پلیس و نهادهای نظارتی، مسئولیت‌پذیری وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشكی، مشاركت جامعه پزشكی و از همه مهم‌تر، خودمراقبتی و هوشیاری مردم نیاز دارد.
