مدیركل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت با اشاره به خلأ قانونی غربالگری سلامت روان كاركنان، گفت: ماده 92 قانون كار فقط به معاینات جسمی اشاره دارد و سلامت روان در آن دیده نشده است؛ در حالی كه سلامت روان باید همپایه یا حتی بالاتر از سلامت جسم مورد توجه قرار گیرد.
به گزارش روابط عمومی رادیو سلامت، دكتر شالبافان، مدیركل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، در گفتوگو با «اتاق خبر سلامت» رادیو سلامت، درباره طرح خودارزیابی سلامت روان كاركنان دولت اظهار داشت: سلامت روان همهجا نیازمند توجه است و باید همپایه یا حتی بالاتر از سلامت جسم به آن پرداخته شود، چون پایه سلامت جسمی نیز میتواند باشد. اما موضوع مهم این است كه پایش سلامت روان نیازمند همكاری خود افراد است.
وی با اشاره به تفاوت ابزارهای سنجش سلامت روان با سایر حوزهها، افزود: در فشار خون، مشكلات چشمی یا شنوایی، ابزارهایی داریم كه فرد تست میدهد و نتیجه مشخص میشود؛ اما درباره سلامت روان، ابزار اصلی ما اطلاعاتی است كه خود فرد به ما میدهد. ممكن است روشهایی مانند نقشهبرداری از مغز مطرح شود، اما واقعیت این است كه این روشها جنبه علمی قوی ندارند. اول و آخر، ما نیازمند این هستیم كه خود فرد یا نزدیكانش وضعیت او را گزارش دهند تا یك متخصص بتواند تصمیم بگیرد كه آیا فرد دچار مشكل سلامت روان هست یا نه.
شالبافان در پاسخ به این پرسش كه آیا كارمندی كه دچار اضطراب یا افسردگی است، جرئت طرح آن را دارد یا نه، تصریح كرد: این موضوع كاملاً به رویكرد كارفرمایان برمیگردد. فرد باید مطمئن شود كه هدف غربالگری، كمك به اوست، نه برچسب یا آسیب زدن. در وزارت بهداشت، پس از بحرانهای اخیر، یك غربالگری گسترده برای كادر سلامت انجام دادیم كه هدف آن این بود كه با چند سوال ساده و بینام، خود كادر سلامت متوجه شوند آیا در حدی مشكل دارند كه نیاز به مراجعه تخصصی داشته باشند یا نه.
وی افزود: بسیاری از افراد نمیدانند كه اضطراب یا بیخوابیشان غیرطبیعی است. وقتی وارد یك غربالگری علمی میشوند، به آنها هشدار داده میشود كه باید حتماً مراجعه تخصصی داشته باشند. ممكن است فرد مایل باشد خودش انتخاب كند كه كجا برود؛ ما این روزها پیشنهاد میكنیم كه افراد مایل میتوانند با خط 190 تماس بگیرند كه از میانه جنگ تاكنون، از هشت صبح تا دوازده شب فعال است.
مدیركل دفتر سلامت روانی وزارت بهداشت با تأكید بر لزوم كاهش انگ و قضاوت در محیطهای كاری، خاطرنشان كرد: به همه كارفرمایان توصیه میكنم فضایی در محیط كار ایجاد كنند كه افراد بدون ترس از برچسب یا قضاوت، مشكلات خود را ابراز و حمایت دریافت كنند. این حمایت میتواند در قالب خوداظهاری بینام یا ایجاد فضایی برای مراجعه باشد. بسیاری از همكاران ما در كادر سلامت مایل بودند كه خدمات روانشناختی را در همان محیط كار دریافت كنند و این امكان برای آنها فراهم شد.
وی در پاسخ به نگرانی درباره احتمال از دست دادن شغل پس از اعلام مشكل روانی، گفت: باید ابتدا، اطمینان ایجاد شود كه هدف، كمك به فرد است. تقریباً اكثریت قریببهاتفاق مشكلات روانپزشكی با یك درمان ساده، چه دارویی و چه غیردارویی، فرد را به محیط كار برمیگرداند و هیچ منعی برای انجام وظایف ایجاد نمیكند. اتفاقاً این رویكرد باعث میشود نیرویی كه دچار مشكل شده، مشكلش حل شود و به بهرهوری محیط كار نیز افزوده شود.
شالبافان با اشاره به هزینههای خدمات سلامت روان، اظهار داشت: درمان مشكلات سلامت روان اصلاً گرانقیمت نیست. اگر كسی درمانهای گرانقیمت پیشنهاد میكند، مردم باید بدانند گزینههای جایگزین زیادی وجود دارد. افراد میتوانند با 190 تماس بگیرند و بهصورت رایگان با روانشناسانی كه حداقل فوقلیسانس روانشناسی دارند صحبت كنند. روانپزشكان و اساتید دانشگاه نیز ناظر بر عملكرد همكاران ما هستند و پاسخگوی سوالات آنها هستند.
وی افزود: جدا از این، فرد میتواند به نزدیكترین مركز خدمات جامعه سلامت محل زندگی خود مراجعه كند. در كشور ما حدود پنج هزار مركز وجود دارد كه روانشناس مستقر در آنها بهصورت رایگان خدمات اولیه مانند مدیریت استرس، آموزش فرزندپروری، مهارتهای زندگی و تابآوری ارائه میدهد. اگر فرد نیاز به خدمات تخصصیتر داشته باشد، به مركز «سراج» ارجاع میشود. مركز سراج مختص سلامت روانی و اجتماعی است و در كشور 148 مركز داریم كه تقریباً همه استانها آن را دارند.
شالبافان در پایان با تأكید بر لزوم اصلاح قوانین، گفت: قانون كار ماده 92 فقط به معاینات جسمی اشاره دارد و سلامت روان در آن دیده نشده است. ما نیازمند یك قانون جامع خدمات سلامت روان هستیم كه در ذیل آن، سلامت روان كاركنان نیز دیده شود. امیدواریم با كمك وزارت كار، وزارت بهداشت، مجلس و سایر بخشهای تصمیمگیر، این خلأها شناسایی و با رویكرد علمی و عملی برطرف شود. حتی اگر بدون قانون هم كارفرمایان به این موضوع توجه كنند، از نظر اقتصادی نیز برایشان بهصرفه است، چون سلامت روان كاركنان، بهرهوری محیط كار را افزایش میدهد.
