اگر مكمل‌های غذایی از برند معتبر باشند و توسط پزشك تجویز شده باشند، برای اكثر افراد بی‌خطر هستند. اما «بی‌خطر» بودن به معنای «بدون عوارض جانبی» نیست.
به گزارش روابط عمومی رادیو سلامت، به نقل از ایتینگ ول، در واقع، بسیاری از افراد شكایت دارند كه مصرف مكمل آهن كه یكی از محبوب‌ترین مكمل‌ها است، باعث ناراحتی معده‌شان می‌شود. مصرف آهن اغلب به ورزشكاران، زنان، زنان باردار و كسانی كه از رژیم‌های غذایی گیاهی پیروی می‌كنند توصیه می‌شود، زیرا این گروه‌ها بیشتر در معرض خطر كمبود آهن قرار دارند.
كارشناسان توضیح می‌دهند كه چرا مكمل آهن می‌تواند باعث ناراحتی معده شود؛ همچنین نكاتی را برای مصرف آن بدون ایجاد درد معده و نحوه انتخاب ایمن مكمل ارائه می‌دهند.
مقدار آهن موجود در یك مكمل، بسیار بیشتر از مقداری است كه می‌توانید از یك وعده غذایی سرشار از آهن دریافت كنید. برای مثال، یك قرص استاندارد «فروس سولفات» (كه معمولاً برای درمان كمبود آهن استفاده می‌شود) حاوی 325 میلی‌گرم فروس سولفات است كه 65 میلی‌گرم «آهن خالص» را تأمین می‌كند. با این حال، بدن تنها بخش كوچكی از این مقدار را جذب می‌كند.
تحقیقات نشان می‌دهد كه هرچه دوز مصرفی بیشتر باشد، درصد جذب‌شده توسط بدن كمتر می‌شود؛ بنابراین، مصرف بیشتر لزوماً به معنای نتیجه بهتر نیست.
بیشتر آهن در روده كوچك جذب می‌شود و آنچه جذب نمی‌شود، در دستگاه گوارش باقی مانده و به سمت بخش‌های پایین‌تر روده و كولون (روده بزرگ) حركت می‌كند.
«اومو كالینز»، متخصص تغذیه، توضیح می‌دهد: «بدن تمام آهن موجود در مكمل را جذب نمی‌كند، بنابراین بخشی كه جذب نشده است می‌تواند در دستگاه گوارش باقی بماند. علائم این وضعیت می‌تواند شامل حالت تهوع، درد شكم یا سوءهاضمه باشد.»
آن مقدار آهن باقی‌مانده می‌تواند مشكلات دیگری نیز ایجاد كند. آهن جذب‌نشده از نظر شیمیایی واكنش‌پذیر است و می‌تواند رادیكال‌های آزاد تولید كند؛ مولكول‌های ناپایداری كه به سلول‌های مجاور، از جمله سلول‌های پوشاننده دستگاه گوارش، آسیب می‌رسانند. رادیكال‌های آزاد همچنین به چربی‌های موجود در غشای سلولی حمله می‌كنند و می‌تواند منجر به التهاب و تحریك پوشش داخلی روده گردد.
دكتر «میشل فوكسمن»، داروساز، می‌گوید: «اكسیداسیون آهن از حالت "فروس" به حالت "فریك" باعث آسیب به لایه محافظ دستگاه گوارش می‌شود كه به درد معده، گرفتگی عضلات و تحریك‌پذیری می‌انجامد.»
وجود آهن بیش از حد می‌تواند تعادل باكتری‌های روده را نیز تغییر دهد. «كلی جونز»، متخصص تغذیه، می‌گوید: «وقتی آهن به‌خوبی جذب نمی‌شود، مقدار اضافی آن ممكن است در دستگاه گوارش انباشته شود. این امر باعث می‌شود بخشی از آن اكسید شود كه می‌تواند بر میكروبیوم روده، به‌ویژه در روده بزرگ، تأثیر بگذارد.»
مطالعات نشان داده‌اند كه وجود آهن اضافی در روده می‌تواند سطح باكتری‌های مفید را كاهش داده و رشد باكتری‌های بالقوه مضر را تقویت كند. دكتر فوكسمن می‌افزاید كه این تغییر می‌تواند باعث گرفتگی معده و تغییر در الگوی اجابت مزاج شود.
با این حال، همه مكمل‌های آهن عوارض جانبی یكسانی ایجاد نمی‌كنند. كالینز خاطرنشان می‌كند: «عوامل متعددی بر جذب مكمل‌های خوراكی آهن تأثیر می‌گذارند، از جمله فرمولاسیون نوع تركیب، دوز مصرفی و وضعیت آهن در بدن فرد.»
برخی از انواع آهن نسبت به انواع دیگر، فشار بیشتری به معده وارد می‌كنند. جونز می‌گوید: «مشاهده شده است كه برخی تركیبات آهن، مانند "فروس سولفات" و "فروس فومارات"، بیشتر احتمال دارد باعث بروز عوارض گوارشی شوند.»
او می‌افزاید: «انواع دیگر، مانند "فروس بیس‌گلیسینات"، ممكن است راحت‌تر جذب شوند و در عین حال برای روده ملایم‌تر باشند.»
زمان مصرف نیز مهم است. آهن زمانی بهترین جذب را دارد كه معده خالی باشد، اما این حالت ممكن است عوارض جانبی مربوط به معده را تشدید كند. كالینز می‌گوید: «مصرف مقدار كمی غذا همراه با مكمل آهن ممكن است به تحمل بهتر آن كمك كند، هرچند بر میزان جذب آهن نیز تأثیر می‌گذارد.»
نحوه مصرف مكمل آهن برای پیشگیری از درد معده
دوز مصرفی
مصرف دوزهای بالای آهن، احتمال بروز درد معده را افزایش می‌دهد. در مورد دوز مصرف و شكل دارویی مناسب، و همچنین اینكه آیا پزشك یا متخصص سلامت شما توصیه می‌كند آن را به بخش‌های كوچك‌تر تقسیم كنید یا حتی یك‌روزدرمیان مصرف نمایید، با او مشورت كنید.
آن را همراه با غذا مصرف كنید
كالینز توصیه می‌كند اگر مصرف مكمل آهن با معده خالی باعث ناراحتی معده می‌شود، سعی كنید هنگام مصرف آن، مقدار كمی غذا نیز بخورید.
آن را همراه با ویتامین C مصرف كنید
ویتامین C به جذب آهن در بدن كمك می‌كند؛ بنابراین مكمل آهن خود را همراه با منبعی از ویتامین C، مانند یك لیوان آب‌پرتقال یا خوراكی‌هایی نظیر پرتقال، توت‌فرنگی یا فلفل دلمه‌ای قرمز، میل نمایید.
آن را همزمان با برخی مواد غذایی و داروها مصرف نكنید
فوكسمن می‌گوید از مصرف همزمان مكمل آهن با غذاهای سرشار از فیبر یا كلسیم، داروهای ضداسید معده، و كافئین (موجود در قهوه یا چای سیاه) خودداری كنید.
