اگر بدانید كه فشارخون بالا میتواند خیلی خطرناك و حتی مرگبار باشد؛ حتما به توصیههای پزشكان در ارتباط با كنترل فشارخون، بیشتر توجه می كردید.
به گزارش روابط عمومی رادیو سلامت، فاطمه حیاتی، متخصص نفرولوژی، در تعریف ساده فشارخون اظهار كرد: وقتی قلب به عنوان یك پمپ، خون را به درون عروق پمپاژ میكند، فشاری به جدار عروق وارد میشود كه به آن فشارخون میگوییم. اگر عدد فشار بالا زیر 12 و فشار پایین زیر 8 باشد، این فشارخون نرمال تلقی میشود و انتظار نداریم عارضهای ایجاد كند.
وی افزود: زمانی كه فشار پایین از 8 بالاتر میرود، به تدریج عوارض، خود را نشان میدهد و از آنجایی كه عروق در تمام بدن گسترده هستند، ارگانهای حیاتی به خصوص قلب و مغز آسیب میبینند. فشارخون بالا علاوه بر اینكه یكی از شایعترین علل سكتههای مغزی و قلبی و بیماریهای قلبی است، باعث نارسایی كلیه، كاهش بینایی و آسیب به سایر ارگانها نیز میشود.
حیاتی با اشاره به عوامل زمینهساز بیماری فشارخون، گفت: مهمترین علل، زمینههای ژنتیكی است و داشتن سابقه خانوادگی فشارخون بالا بسیار مورد توجه است. همچنین، اضافه وزن بالا و چاقی، افراد را بیشتر در معرض خطر ابتلا به فشارخون قرار میدهد. علاوه بر این، عادات غذایی نامناسب، مصرف فستفودها و مواد غذایی دارای نمك بالا از دیگر عوامل موثر در این زمینه است.
وی خاطرنشان كرد: خانوادهها متأسفانه از سن كودكی، ذائقه فرزندان را به مصرف انواع فستفودها و خوراكیهای شور عادت میدهند و این مسئله از سنین كودكی، خطر ابتلا به فشارخون را در فرد افزایش میدهد.
این متخصص نفرولوژی تصریح كرد: استرس نیز عاملی تأثیرگذار در ابتلای فرد به فشارخون بالا است و در بیماران مبتلا به این عارضه میتواند باعث تشدید آن گردد. عواملی چون استعمال دخانیات و سیگار، مصرف الكل، وجود برخی بیماریها یا مصرف داروهای خاص نیز از دیگر عوامل موثر در افزایش فشارخون است.
حیاتی ضمن اشاره به راههای پیشگیری از بالا رفتن فشارخون تصریح كرد: در سنین بزرگسالی (از 18 سال تا 30 سال)، توصیه میشود كه هر سه سال یك بار فشار خون اندازهگیری شود. روند اندازهگیری صحیح بدین صورت است كه فرد باید در اتاقی آرام باشد، فعالیت زیاد بدنی نداشته باشد، مضطرب نباشد و چند دقیقه در حالت نشسته قرار بگیرد. تا سن زیر 40 سال، اگر فشار بالا (سیستولیك) كمتر یا برابر با 12 و فشار پایین (دیاستولیك) كمتر یا مساوی 8 باشد، فشارخون نرمال تلقی میشود و اگر اعداد بالاتر برود، مثلاً فشار بالا بین 12 تا 13 و فشار پایین بالای 8 باشد، افزایش فشارخون محسوب میشود و باید به پزشك مراجعه كرد.
وی تأكید كرد: در سنین بالای 40 سال، حتی اگر فشار خون تا قبل از آن نرمال بوده باشد، باید حداقل سالیانه یك بار فشار اندازهگیری شود. افرادی كه در معرض عوامل خطر ذكر شده باشند، باید بیشتر از سایر افراد به این نكات توجه كنند.
حیاتی در خصوص ضرورت زمان آغاز درمان دارویی توضیح داد: برای اینكه فردی را مبتلا به فشار خون بدانیم، حداقل باید در دو جلسه فشارش را اندازه گرفته باشیم و بالا بوده باشد. در هر بار اندازهگیری هم حداقل دوبار به فاصله یك دقیقه فشار سنجیده میشود. اگر در دو جلسه فشار بالا بیش از 13 و فشار پایین بالای 8 باشد، باید تصمیم به درمان بگیریم.
وی با تأكید بر اولویت اصلاح سبك زندگی گفت: خط اول درمان، اصلاح سبك زندگی است؛ یعنی قبل از شروع درمان دارویی، حتماً باید علل زمینهساز برطرف گردد. چنانچه فشارخون در حد فاصل بین 12 تا 14 باشد، میتوان با اصلاح سبك زندگی یا كاهش وزن، فشار را كنترل كرد. اما اگر 14 روی 8 باشد، درمان دارویی نیز ضرورت دارد.
حیاتی درباره قطع خودسرانه داروهای كنترل فشار خون هشدار داد: فشارخون یك بیماری بدون علامت است و مصرف طولانیمدت دارو گاهی بیمار را خسته میكند. برخی میگویند یك یا دو روز نخوردیم و فشارمان 12 یا 11 بود و فكر میكنند بهبود یافتهاند. متأسفانه فشارخون به دلیل بدون علامت بودن و ثابت نبودن عددش، میتواند در ساعات خاصی بالا برود و آرام آرام به ارگانهای داخلی آسیب بزند.
وی تصریح كرد: قطع دارو میتواند بدون علامت باعث آسیب شود. وقتی فردی دچار نارسایی قلبی شده یا عروق قلبش تنگ شده باشد، كنترل فشار خون در آن موقع شاید بتواند جلوی پیشرفت بیماری را بگیرد اما آسیب وارد شده است. وقتی كلیه دچار عارضه میشود، فرد دچار عوارض خاص نارسایی كلیه میشود. ممكن است فرد دچار خونریزی یا آسیب شده با شد. بنابراین قطع دارو اصلاً توصیه نمیشود.
حیاتی، یك راهكار عملی برای همراهی بیشتر بیماران ارائه داد: امروزه داروهای جدید یك بار در روز تجویز میشوند و نیاز به مصرف چندباره نیست. گاهی حتی دو قرص در یك قرص تعبیه شده كه راحتی بیشتری برای بیمار فراهم میكند. مراجعات منظم هر چهار تا شش ماه یك بار به پزشك میتواند از بروز عوارض جلوگیری كند.
این متخصص نفرولوژی، در خصوص قطع ناگهانی مصرف داروهای فشارخون توضیح داد: این اقدام میتواند میزان فشارخون را حتی نسبت به زمان شروع دارو بیشتر افزایش دهد. داروها معمولاً طول اثر دارند، ممكن است تا دو یا سه روز اثر دارو در بدن باقی بماند و فرد زود متوجه عارضه نشود، اما ممكن است یك هفته بعد با یك ناراحتی یا عصبانیت، فشار مریض افزایش پیدا كند و منجر به عارضه جدی شود. بنابراین به هیچ وجه توصیه نمیشود كه داروی بیمار به یكباره قطع شود.
وی ادامه داد: اگرچه ممكن است مصرف چای غلیظ و قهوه به طور مستقیم اثری بر فشار خون نداشته باشد، اما باعث ایجاد عوارض گوارشی میشود. همچنین نوشابهها چون معمولاً شیرینكننده به آنها اضافه میشود، یكی از علل چاقی در سالیان اخیر محسوب میشوند و نوشابههای انرژیزا نیز جزو نوشیدنیهای سالم نیستند.
حیاتی در خصوص تداخلات دارویی در این بیماری گفت: مصرف چند داروی فشارخون از گروههای مختلف دارویی اگر درست انتخاب شده باشند، مشكلی ایجاد نمیكند. گاهی پزشك مجبور میشود چند دارو برای بیمار تجویز كند و بعضی از آنها حتی نیز اثر همدیگر را تشدید میكنند كه از این اثر درمانی برای كاهش تعداد قرصها استفاده میشود. اگر مصرف طبق تجویز پزشك معالج باشد و مصرف خودسرانه نباشد، به هیچ وجه تداخل ایجاد نمیشود.
