یك روانشناس گفت: همدلی با كودك، بازگشت تدریجی به روال عادی و همكاری خانواده و مدرسه میتواند اضطراب ناشی از دوری چندماهه از مدرسه را كاهش دهد.
به گزارش روابط عمومی رادیو سلامت، حسین محمدی، مشاور خانواده و روانشناس با اشاره به پیامدهای تعطیلی چندماهه مدارس و دور ماندن كودكان از فضای آموزشی گفت: با توجه به شرایط اجتماعی و اینكه چند ماهی مدارس تعطیل بودهاند، امتناع كودك از رفتن به مدرسه را نباید صرفاً لجبازی بدانیم؛ چراكه كودك پس از چند ماه دوری ممكن است وابستگی بیشتری به خانه و والدین پیدا كرده باشد و مدرسه برای او دوباره معنای جدایی و اضطراب پیدا كند.
وی افزود: راهحل این مسئله نه اجبار و تهدید است و نه تسلیم شدن در برابر خواسته كودك؛ بلكه باید با همدلی، تنظیم تدریجی روال زندگی، همكاری خانواده و مدرسه و در صورت تداوم مشكل، كمك گرفتن از متخصص، كودك را برای بازگشت به مدرسه آماده كرد.
محمدی با بیان اینكه تعطیلی چندماهه مدارس صرفاً به معنای دور ماندن دانشآموزان از كلاس، كتاب و درس نیست، تصریح كرد: در بسیاری از خانوادهها، سبك زندگی، روابط خانوادگی و الگوی دلبستگی كودكان نیز تحت تأثیر قرار گرفته است. كودك در این مدت زمان بیشتری را در كنار والدین سپری كرده و ممكن است به حضور، حمایت و همراهی آنها وابستگی بیشتری پیدا كرده باشد؛ بنابراین طبیعی است كه بازگشت ناگهانی به مدرسه برای برخی كودكان با اضطراب و مقاومت همراه شود.
این مشاور خانواده ادامه داد: از دیدگاه روانشناسی خانواده باید توجه كنیم كه این رفتار را صرفاً «لجبازی» یا «درسنخواندن» تلقی نكنیم. وقتی كودك میگوید «نمیخواهم به مدرسه بروم»، ممكن است پشت این جمله اضطراب جدایی، ترس از محیط مدرسه، نگرانی از معلم یا همسالان، نگرانی درباره عقبماندگی درسی یا حتی ترس از جدا شدن دوباره از والدین وجود داشته باشد.
وی گفت: برای بعضی از كودكان، مدرسه در این مقطع به نمادی از «جدایی» تبدیل شده است؛ یعنی كودك احساس میكند با رفتن به مدرسه باید دوباره از محیط امن خانه و والدین فاصله بگیرد. به همین دلیل ممكن است این اضطراب خود را به شكل گریه، دلدرد، سردرد، بیقراری، اختلال خواب یا امتناع مستقیم از رفتن به مدرسه نشان دهد.
محمدی تأكید كرد: والدین نباید اضطراب كودك را با اضطراب خودشان تشدید كنند. اگر والد با شنیدن جمله «من مدرسه نمیروم» بلافاصله نگران شود، مدرسه را تهدیدآمیز توصیف كند یا مدام درباره سختیهای بازگشت به مدرسه صحبت كند، ناخواسته این پیام را به كودك منتقل میكند كه «مدرسه واقعاً جای ترسناكی است».
وی با اشاره به ضرورت پرهیز از برخوردهای كاملاً سختگیرانه افزود: اینكه به كودك بگوییم «باید بروی و حق انتخاب نداری» ممكن است در كوتاهمدت او را به مدرسه بفرستد، اما اگر اضطراب ریشهای او شناسایی نشود، ممكن است مشكل در قالب علائم جسمانی یا اضطراب شدیدتر ادامه پیدا كند.
این مشاور خانواده، بازگشت تدریجی و همراه با همدلی را یكی از راهكارهای مناسب دانست و گفت: والدین ابتدا باید احساس كودك را به رسمیت بشناسند و به او بگویند «میفهمم بعد از این مدت دوری از مدرسه، برگشتن برایت سخت است» و همزمان پیام اطمینانبخشی بدهند كه «تو میتوانی از عهده این شرایط بربیایی و ما هم كنارت هستیم».
محمدی ادامه داد: بهتر است خانواده چند روز قبل از بازگشایی، بهتدریج ساعت خواب، بیداری، وعدههای غذایی و برنامه روزانه كودك را به روال مدرسه نزدیك كنند. صحبت كردن مثبت و واقعبینانه درباره مدرسه، آماده كردن وسایل مدرسه همراه با كودك و ایجاد یك تجربه خوشایند از بازگشت نیز میتواند به كاهش اضطراب كمك كند.
وی با تأكید بر نقش مدرسه در این فرآیند اظهار كرد: از منظر روانشناسی خانواده، همكاری میان والدین و مدرسه بسیار مهم است. اگر كودك دچار اضطراب قابل توجه است، خانواده نباید مسئله را فقط در خانه حل كند؛ ارتباط با معلم و مشاور مدرسه میتواند كمك كند تا بازگشت كودك با فشار كمتر و حمایت بیشتری انجام شود.
این مشاور خانواده با بیان اینكه امتناع از مدرسه در همه كودكان معنای یكسانی ندارد، گفت: در یك كودك ممكن است این رفتار صرفاً ناشی از تغییر عادت و اضطراب جدایی باشد، اما در كودك دیگری ممكن است نشانه مشكلی عمیقتر مانند اضطراب اجتماعی، تجربه ناخوشایند در مدرسه، مشكلات ارتباطی با همسالان یا فشارهای تحصیلی باشد.
محمدی خاطرنشان كرد: اگر امتناع كودك از مدرسه شدید، مداوم یا همراه با علائم جسمانی و اضطراب قابل توجه باشد، ارزیابی تخصصی توسط روانشناس كودك و خانواده ضروری است تا علت اصلی مشكل شناسایی و متناسب با آن اقدام شود.
وی در پایان خاطر نشان كرد: پیام اصلی به والدین این است كه كودك را نه با ترس و تهدید، بلكه با «همدلی، قاطعیت و تدریج» به مدرسه برگردانیم. هدف این نیست كه كودك را مجبور كنیم ترسش را پنهان كند؛ بلكه باید به او كمك كنیم دوباره احساس امنیت و توانمندی كند.
